Þegar ég byrjaði að skrifa reglulega í Morgunblaðið árið 2017 fylgdi ég fyrsta
pistlinum úr hlaði með því að segjast vilja skrifa blöndu af almennum hugleiðingum um stjórnmál annars vegar og umfjöllun um viðfangsefni dagsins hins vegar. Þá sagðist ég ekki geta lofað því að skrifin yrðu alltaf í samræmi við það markmið, en hét því að bera virðingu fyrir tíma og athygli lesenda.
Stærstan hluta stjórnmálaferils míns hef ég átt sæti í ríkisstjórn. Á Íslandi setur það
stjórnmálamönnum ákveðnar tjáningarskorður að gegna ráðherraembætti. Það þykir ekki alltaf passandi að ráðherrar skipti sér um of af málefnum sem falla undir
ábyrgðarsvið annarra í ríkisstjórn, og meira að segja sú staða að tilheyra
ríkisstjórnarflokki getur haft kæfandi áhrif á það hvernig stjórnmálamenn tjá sig. Þessi hluti umræðuhefðarinnar á Íslandi leiðir því miður oft til þess að stjórnmálamenn í fremstu víglínu hika við að skrifa og tala frá eigin brjósti, hætta sér lítt út fyrir þá efnisskipan sem finna má í forsetaúrskurði um skiptingu stjórnarmálefna og forðast frekar að vera misskildir heldur en að vera óáhugaverðir. Með öðrum orðum þá hættir okkur gjarnan til þess að hrekjast út í litlausa grámyglu.

Eflaust hef ég oft verið sek um nákvæmlega þetta. Pistlarnir mínir misáhugaverðir og stundum bara alls ekki áhugaverðir. En ég hef þó gert mitt til að brjótast út fyrir rammann. Þá finn ég stundum að fólkinu í innsta hring stjórnmálanna finnst að ég hafi málað út fyrir línurnar, en það er nánast óbrigðult að almenn viðbrögð við skrifunum eru betri og meiri eftir því sem ég hef leyft mér að tala meira út frá mínu eigin hjarta.

Að velta vöngum
Oft hefur mér fundist skipta máli að geta einfaldlega velt vöngum yfir tilteknum
málum, án þess að í því felist stefnuyfirlýsing, dulin gagnrýni eða boðun á meiriháttar aðgerðum. Þótt mér hafi verið falin mikil ábyrgð í samfélaginu þá hef ég alltaf verið mjög meðvituð um samfélagið treystir stjórnmálamönnum til þess að komast að niðurstöðu í fjöldanum öllum af málum þar sem margir aðrir hafa miklu meiri þekkingu og vit. Stjórnmálamaður sem kemst í valdastöðu býður upp á dómgreind sína, en til þess að geta beitt henni þarf hún að hafa auðmýkt til þess að vita hvar þekking hennar þrýtur og sjálfstraust til þess að sækja af einlægni í visku- og þekkingarbrunn annars fólks. Regluleg skrif mín á þessum vettvangi hafa verið hluti af þeirri vegferð.

Í ótal skipti hef ég komist í samband við lesendur sem hafa í kjölfar skrifa minna
dýpkað skilning minn á því sem ég var að hugsa, opnað augu mín fyrir nýjum
sjónarmiðum og mótað hugsun mína. Fyrir það er ég afskaplega þakklát.
Um þessi áramót eru aðsteðjandi vandamál heimsins mér hugleikin, og auðvitað fyrst og fremst hvernig þau munu setja mark sitt á íslenskt samfélag. Forseti okkar, Halla Tómasdóttir, nefndi skjáfíkn og gervigreind í nýárávarpi sínu og sagði réttilega að hlutverk stjórnvalda væri að bregðast við þeim fordæmalausu áhrifum sem þetta tvennt hefur nú þegar á daglegt líf okkar og samfélag. Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, gekk skrefi lengra í ávarpi til dönsku þjóðarinnar nú um áramótin þar sem hún ásakaði amerísku tæknifyrirtækin um að hafa beinlínis rænt æskunni af yngri kynslóðunum. Mette segir að það þurfi að setja þessum tæknifyrirtækjum miklu strangari skorður, enda hafa þau nú þegar þénað hundruð milljarða Bandaríkjadala á því að einoka athygli stórs hluta almennings um heim allan. Þessir leiðtogar gera sér grein fyrir því að þær munu ekki leysa slíkan vanda með töfrasprota, en þær kjósa engu að síður að tala um hann.

Frjáls hugsun
Vörurnar sem tæknifyrirtækin bjóða notendum upp á að nota gjaldfrjálst eru langt frá því að vera ókeypis, og ekki er óhugsandi að við séum rétt farin að sjá toppinn á ísjakanum á því tjóni sem þær valda. Hluti af því tjóni er hnignun í vitsmunalegum tjáskipum, eins og þeim sem Morgunblaðið reynir að halda uppi með því að bjóða fólki að skrifa um hugmyndir sínar á síður blaðsins. Ég vona að fleiri íslenskir stjórnmálamenn taki það skref að lita út fyrir línurnar og leyfi sér að tala upphátt og birta opinberlega vangaveltur sínar og hálfkláraðar hugsanir. Það getur krafist smá hugrekkis að skrifa og birta slíkar vangaveltur, en einungis þannig þroskast umræðan, og reyndar maður sjálfur líka.

Ég er þakklát Morgunblaðinu fyrir að hafa veitt mér tækifæri til þess að skrifa á
þessum vettvangi og geta þannig átt í reglulegu samtali við dýrmætan lesendahó
blaðsins. Um leið og ég óska lesendum og landsmönnum öllum gleðilegs nýs árs, lýsi ég þeirri von að Íslendingum takist að standa vörð um frjálsa hugsun og vitsmunalega tjáningu, því það er sama hvað tækni og tíma líður – orð eru til alls fyrst.