Fyrir tveimur vikum átti ég þess kost að heimsækja Kænugarð í Úkraínu. Ferðin var farin í samfloti utanríkisráðherra frá Norðurlöndum og Eystrasaltsríkjunum. Var þetta býsna viðeigandi félagsskapur því þessi ríki er í fjölmörgu tilliti býsna samstíga á vettvangi alþjóðamála, og geta á ýmsan hátt tekið hvert annað til fyrirmyndar.

Eystrasaltslöndin eru öll dæmi um samfélög sem hafa náð framúrskarandi árangri á undanförnum áratugum eftir að hafa losnað undan oki Sovétríkjanna. Eistland, Lettland og Litáen eru í dag nútímaleg samfélög sem bjóða upp á lífsgæði sem eru sambærileg við það sem best gerist í heiminum. Fyrir öll þessi ríki skiptir sjálfstæðið miklu máli og öll sóttust þau einarðlega eftir því að gerast hluti af samvinnu vestrænna ríkja; og öll eru þau aðilar að Atlantshafsbandalaginu og Evrópusambandinu. Þau eiga það líka sameiginlegt að í þjóðarsál þeirra er djúpt greypt tortryggni í garð stórveldisins í austri; Rússlands. Stríðið sem nú er háð í Úkraínu stendur því þessum góðu vinaþjóðum okkar ákaflega nærri. Öll sæta þau þeirri ógn að stjórnin í Kreml dregur sjálfan tilverurétt þeirra í efa. Ef Eystrasaltsríkjunum hefði ekki tekist að munstra sig þéttingsfast inn í samfélag vestrænna þjóða á síðustu áratugum blasir við að þau stæðu berskjölduð gagnvart árásarhneigð og landvinningagræðgi stjórnvalda í Rússlandi. Starfssystkini mín frá þessum ríkjum, hvort sem eru utanríkis- eða varnarmálaráðherrar, hafa því viðhaft ákafari viðvörunarorð um Rússland en þeir sem eru í öruggara skjóli. Og tæpast verður deilt um að þau hafi haft á réttu að standa.

Þótt ekki sé algengt að stórar spurningar í alþjóðapólitík feli í sér óyggjandi svör þá er málstaður Úkraínu gagnvart  grimmilegu og ólöglegu landvinningastríði Rússlands algjörlega réttmætur og málatilbúnaður Rússlands fullkomlega ranglátur. Stríðið sem Úkraína heyir nú fyrir tilvist sinni snýst að mjög miklu leyti um vilja þjóðarinnar og núverandi stjórnvalda til þess að færa samfélag sitt í þá átt að það geti þroskast og dafnað á grundvelli einstaklingsfrelsis, friðsældar og réttlátra tækifæra. Þær raddir sem halda því fram að vilji Úkraínu til að færa sig nær Vestur-Evrópu feli í sér ógn við Rússland eru á villigötum.

Fundir okkar með ráðamönnum í Kænugarði voru bæði áhugaverðir og upplýsandi. Allir sem við hittum höfðu greinilega yfirburðaþekkingu á sínum málefnasviðum. Þá var áberandi að öll tímafrek og kostnaðarsöm formsatriði voru látin lönd og leið. Það skipti ekki máli hvaða hlutverki fólkið sem við hittum gegndi; allir komu fram eins og auðmjúkir þjónar síns samfélags en enginn eins og höfðingi. Verkefni og ábyrgð þessa fólks eru of stór til þess að pláss sé fyrir sýndarmennsku eða yfirborðskennt prjál. Þó eru þetta líklega þeir leiðtogar sem ég hitt um ævina sem eiga skilið mesta virðingu. Fyrir þeim skiptir þó aðeins eitt máli; og það er sigur. Með því að leggja okkar af mörkum til að stuðla að þeim sigri sínum við bæði þessum leiðtogum og úkraínsku þjóðinni allri þá virðingu sem sannarlega er viðeigandi.

Þrátt fyrir það gegndarlausa óréttlæti sem fólkið í Úkraínu hefur orðið fyrir, og þrátt fyrir þá skelfilegu yfirvofandi ógn sem felst í vopnavæðingu vetrarins, þá var ein tilfinning líklega meira áberandi en nokkur önnur. Sú tilfinning var þakklæti. Alls staðar þar sem við komum var okkur þakkað og við beðin um að koma á framfæri þakklæti til allra þeirra sem standa með Úkraínu. Þessar þakkir hljómuðu jafnt og jafneinlægt hvort sem var frá Selenskí forseta eða fólki sem afgreiddi um kaffiveitingar. Ég er stolt af því að vera fulltúi þjóðar sem hefur sýnt í verki samstöðu með úkraínsku þjóðinni og veit að við munum áfram gera það sem í okkar valdi stendur til að standa með fólkinu þar.

Heimsókn mín til Kænugarðs hafði mikil áhrif á mig. Út um glugga næturlestarinnar snemma að morgni þriðjudags gat ég fylgst með almennum borgurum undirbúa sig fyrir daginn. Fólk á leið til vinnu. Börn á leið til skóla. Snemma um morgun sáum við lífið fara af stað, snjór var mokaður af götum og göngustígum. Áberandi var hversu vel og snyrtilega er gengið um borgina.  Allir virtust staðráðnir í því að leggja sitt af mörkum, og sinna sínu hlutverki af ræktarsemi og trúmennsku. Þrátt fyrir nýafstaðið rafmagns- og vatnsleysi í borginni, þar sem sandpokar styrkja undirstöður bygginga, stuðpúðar prýða stigaganga og ljósin eru slökkt í helstu stjórnarráðsbyggingum til að spara rafmagn, heldur lífið áfram.

Á einu götuhorninu sá ég þar sem verið var að opna blómabúð og undirbúa hana fyrir daginn. Þessar litlu svipmyndir af lífinu í landi sem berst réttlátum málstað segja miklu asögu. Þar er ekki einungis barist fyrir réttlæti og gegn óréttlæti; fyrir frelsi og gegn undirokun—þar fer líka fram daglegt stríð fyrir fegurðinni gegn ljótleikanum; gegn valdagræðgi og fyrir þakklætinu; gegn eyðileggingu og með blómstrandi mannlífi.